سفر به شهرهای فرهنگی ترکیه: راهنمای جامع
به گزارش سیکانیوز، ترکیه، کشوری که در تقاطع دو قاره آسیا و اروپا قرار گرفته، گنجینهای از تاریخ، فرهنگ و تمدنهای گوناگون است. این سرزمین که روزگاری مهد امپراتوریهای بزرگی چون هیتیها، روم، بیزانس و عثمانی بوده، امروزه ترکیبی بینظیر از سنت و مدرنیته را به نمایش میگذارد. سفر به شهرهای فرهنگی ترکیه، سفری در زمان است؛ از مساجد باشکوه و کاخهای مجلل استانبول گرفته تا شهرهای زیرزمینی شگفتانگیز کاپادوکیا، ویرانههای باشکوه افسوس در کنار شهر مدرن ازمیر، حال و هوای عرفانی قونیه، پایتخت طعم جهان یعنی غازیانتپ و اسرارآمیزترین معبد باستانی جهان در شانلیاورفا.
برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.
این راهنما به عنوان یک راهنمای جامع، شما را با برجستهترین شهرهای فرهنگی ترکیه، جاذبههای دیدنی و تجربیات منحصر به فردی که در انتظارتان است، آشنا میکند.
معرفی شهرهای فرهنگی برجسته
ترکیه شهرهای دیدنی بسیاری دارد که هر کدام داستان و هویت خود را دارند. در ادامه به معرفی مهمترین مقاصد فرهنگی این کشور میپرداززیم.
استانبول: پایتخت امپراتوریها
استانبول، بزرگترین و پرجمعیتترین شهر ترکیه، بدون شک قلب فرهنگی این کشور است. این شهر که در دو قاره گسترده شده و روزگاری پایتخت دو امپراتوری قدرتمند بیزانس و عثمانی بوده، به تنهایی موزهای زنده از تاریخ و گذار سیاسی، مذهبی و فرهنگی است. بناهای شاخص آن، بازتابی از هویت دوگانه و انتقال قدرت از امپراتوری مسیحی بیزانس به امپراتوری اسلامی عثمانی هستند.
- جاذبههای کلیدی:
- ایاصوفیه (Hagia Sophia): این شاهکار معماری بیزانسی که نامش به معنای «حکمت مقدس» است، در قرن ششم میلادی به دستور امپراتور ژوستینیان یکم به عنوان بزرگترین کلیسای عالم مسیحیت ساخته شد. پس از فتح قسطنطنیه در سال 1453 توسط سلطان محمد فاتح، ایاصوفیه به مسجد تبدیل شد که این اقدام، نمادی از پیروزی سیاسی و مذهبی امپراتوری عثمانی بود. افزودن منارهها و پوشاندن موزاییکهای مسیحی از تغییرات این دوره بود. در دوران جمهوری ترکیه به موزه تبدیل شد تا نمادی از همزیستی فرهنگها باشد و در سال 2020 بار دیگر کاربری مسجد یافت.
- مسجد سلطان احمد (مسجد آبی): این مسجد که درست روبروی ایاصوفیه قرار دارد، در اوایل قرن هفدهم به دستور سلطان احمد اول ساخته شد. هدف از ساخت آن، خلق بنایی باشکوهتر از ایاصوفیه و به رخ کشیدن قدرت معماری عثمانی-اسلامی در برابر میراث بیزانسی بود. این مسجد با شش مناره و کاشیکاریهای آبی خیرهکنندهاش، بیانیهای سیاسی و فرهنگی بود که بر تسلط کامل عثمانیها بر شهر تأکید داشت.
- کاخ توپکاپی: این کاخ برای نزدیک به چهار قرن، مرکز اداری و محل اقامت سلاطین عثمانی بود. این مجموعه که پس از فتح استانبول بر خرابههای آکروپلیس باستانی بیزانس ساخته شد، مشرف به تنگه بسفر است. معماری آن که مجموعهای از کوشکها و حیاطهای مختلف است، بازتابدهنده ساختار سلسلهمراتبی دربار عثمانی و متأثر از سنتهای ایرانی و اسلامی است.
- بازار بزرگ (کاپالی چارشی): یکی از قدیمیترین و بزرگترین بازارهای سرپوشیده جهان که با هزاران مغازه، فضایی پرجنبوجوش برای خرید سوغات فراهم میکند.
- تنگه بسفر: این تنگه که دو قاره آسیا و اروپا را از هم جدا میکند، شریان حیاتی استانبول است و گشتوگذار با کشتی بر روی آن تجربهای بینظیر است.
کاپادوکیا: سرزمین بالنهای رنگارنگ و شهرهای زیرزمینی
کاپادوکیا منطقهای تاریخی در قلب آناتولی است که با مناظر طبیعی منحصر به فرد و شگفتانگیز خود شناخته میشود. این چشمانداز محصول میلیونها سال فعالیت زمینشناختی و فرسایش است.
- جاذبههای کلیدی:
- دودکشهای پریان (Fairy Chimneys): حدود 60 میلیون سال پیش، فورانهای آتشفشانی کوههای ارجیس و حسن، لایههای ضخیمی از خاکستر نرم (توف) را در منطقه ایجاد کردند. با گذشت زمان، باد و باران این لایههای نرم را فرسایش دادند و ستونهای مخروطی شگفتانگیزی را با تختهسنگهای سختتر در بالایشان باقی گذاشتند که به «دودکشهای پریان» معروفند.
- بالونسواری: در دهههای اخیر، بالنسواری به نماد اصلی و یک تجربه فرهنگی منحصر به فرد در کاپادوکیا تبدیل شده است. هر روز سپیدهدم، صدها بالن رنگارنگ بر فراز درهها و دودکشهای پریان به پرواز درمیآیند و منظرهای جادویی و فراموشنشدنی خلق میکنند. این جاذبه نقش بسزایی در شهرت جهانی کاپادوکیا ایفا کرده است.
- موزه فضای باز گورمه و کلیساهای صخرهای: سنگهای نرم توف به راحتی قابل کندهکاری بودند. در دوران امپراتوری روم، این منطقه به پناهگاهی برای مسیحیانی تبدیل شد که از آزار و اذیت میگریختند. آنها با کندن صخرهها، خانهها، کلیساها و صومعههای متعددی ساختند و دیوارهای آنها را با نقاشیهای دیواری مذهبی (فرسکو) تزیین کردند.
- شهرهای زیرزمینی (کایماکلی و درینکویو): برای محافظت در برابر تهاجمات، ساکنان باستان شهرهای زیرزمینی چند طبقهای را حفر کردند. این شهرها شامل فضاهای مسکونی، انبار و کلیسا بودند و از طریق سیستمهای تهویه پیچیده و درهای سنگی سنگین محافظت میشدند.
- آوانوس و هنر سفالگری: شهر آوانوس که در کنار رودخانه سرخ قرار دارد، به خاطر کارگاههای سفالگری سنتی خود شهرت دارد.
ازمیر و افسوس: نگین باستانی و مروارید مدرن اژه
در ساحل دریای اژه، ترکیبی بینظیر از تاریخ باستان و زندگی مدرن در انتظار شماست. شهر باستانی افسوس، یکی از باشکوهترین مراکز شهری جهان باستان، و شهر مدرن ازمیر، سومین شهر بزرگ ترکیه، در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
افسوس: سفری به قلب امپراتوری روم
شهر باستانی افسوس (Ephesus) که در قرن دهم پیش از میلاد تأسیس شد، در دوران امپراتوری روم به اوج شکوه خود رسید. این شهر به عنوان پایتخت آسیایی امپراتوری روم و یکی از بزرگترین شهرهای جهان باستان با جمعیتی بین 33 تا 56 هزار نفر شناخته میشد. ویرانههای به خوبی حفظ شده آن، از بزرگترین مجموعههای تمدن یونانی-رومی در مدیترانه است. اهمیت آن در تاریخ مسیحیت نیز برجسته است، چرا که یکی از هفت کلیسای ذکر شده در کتاب مکاشفه یوحنا در آن قرار داشت.
- جاذبههای کلیدی افسوس:
- کتابخانه سلسوس: این بنای خیرهکننده که هم کتابخانه و هم مقبره بود، در اوایل قرن دوم میلادی ساخته شد. این کتابخانه با گنجایش حدود 12,000 طومار، سومین کتابخانه بزرگ جهان باستان بود. نمای دو طبقه آن با مجسمههای نمادین خرد، دانش، هوش و فضیلت، شاهکار معماری رومی است.
- تئاتر بزرگ: این آمفیتئاتر عظیم با ظرفیت 25,000 تماشاگر، یکی از بزرگترینها در جهان باستان بود و برای اجراهای نمایشی و مبارزات گلادیاتورها استفاده میشد.
- معبد آرتمیس: اگرچه امروز تنها یک ستون از آن باقی مانده، اما این معبد یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان و بزرگترین بنای مرمرین جهان بود.
ازمیر: فانوس فرهنگی سواحل اژه
امروزه شهر ازمیر که با نام باستانی "اسمیرنا" نیز شناخته میشود، به عنوان "مروارید دریای اژه" شهرت دارد. این شهر مدرن و پرجنبوجوش، یک مرکز مهم فرهنگی، تجاری و توریستی است.
- جاذبههای کلیدی ازمیر:
- میدان کوناک و برج ساعت: این میدان با برج ساعت معروفش، نماد شهر ازمیر است.
- بازار تاریخی کمرالتی: یک بازار سنتی و پرهیاهو که قلب تپنده تجارت و زندگی روزمره در ازمیر است.
- خط ساحلی و پارک فرهنگی (Kültürpark): سواحل زیبا و خط ساحلی پر از کافه و رستوران، به پویایی این شهر میافزایند.
قونیه: شهر عرفان و آرامگاه مولانا
قونیه، شهری با قدمت 7000 ساله در مرکز آناتولی، به عنوان «پایتخت معنوی ترکیه» و مرکز جهانی تصوف شناخته میشود. این شهر که در قرن سیزدهم میلادی پایتخت سلجوقیان روم بود، به مرکزی برای علم، هنر و تمدن بدل گشت. دیدار سرنوشتساز مولانا با شمس تبریزی، قونیه را به کانون طریقت مولویه تبدیل نمود.
- جاذبههای کلیدی:
- موزه و آرامگاه مولانا: این مجموعه که مهمترین جاذبه قونیه است، آرامگاه مولانا را در خود جای داده و گنبد فیروزهای مخروطی شکل آن نماد شهر است. هسته اولیه آن توسط معماری ایرانی به نام بدرالدین تبریزی طراحی شد.
- مسجد و تربت شمس تبریزی: آرامگاه شمس تبریزی، مراد و مرشد مولانا، نیز در قونیه قرار دارد.
- مراسم سماع دراویش: شرکت در مراسم رقص سماع دراویش چرخان، تجربهای روحانی و منحصر به فرد است. این رقص عارفانه نماد سفر روحانی برای رسیدن به وصال حق است. این مراسم هر ساله در ماه دسامبر، همزمان با سالگرد وفات مولانا که «شب اُروس» (شب وصال) نامیده میشود، به اوج خود میرسد.
جواهرات جنوب شرقی آناتولی: ماردین، غازیانتپ و شانلیاورفا
منطقه جنوب شرقی آناتولی، گهواره تمدنهای کهن، میزبان شهرهایی است که تجربهای متفاوت از ترکیه را ارائه میدهند.
ماردین: موزه همزیستی بر فراز بینالنهرین
ماردین، با معماری سنگی بینظیر و موقعیت خیرهکنندهاش بر فراز دشتهای بینالنهرین، به عنوان یک موزه روباز شناخته میشود. این شهر نمونهای برجسته از همزیستی مسالمتآمیز فرهنگها و ادیان مختلف از جمله کردها، عربها، ترکها و مسیحیان سریانی است.
- جاذبههای کلیدی:
- مدارس تاریخی (قاسمیه و زنجیریه): این مدارس از شاهکارهای معماری سنگی منطقه به شمار میروند که در دورههای آرتوقی و آققویونلو ساخته شدهاند.
- صومعه دیرالزعفران (Deyrulzafaran): این صومعه یکی از مهمترین مراکز کلیسای ارتدکس سریانی در جهان است که پیش از اسلام معبدی برای پرستش خورشید بوده است. این صومعه برای قرنها مقر پاتریارک کلیسای ارتدکس سریانی بود.
- مسجد جامع (Ulu Cami): با مناره منحصربهفرد خود، یکی از نمادهای اصلی شهر قدیمی ماردین است.
غازیانتپ: پایتخت طعم و هنر موزاییک
غازیانتپ، شهری در مسیر تاریخی جاده ابریشم ، امروزه به عنوان پایتخت جهانی غذا و یکی از مراکز فرهنگی مهم ترکیه شناخته میشود.
- جاذبههای کلیدی:
- شهر خلاق خوراکشناسی یونسکو: غازیانتپ به دلیل فرهنگ غذایی فوقالعاده غنی خود، در سال 2015 به شبکه شهرهای خلاق یونسکو پیوست. باقلوای مشهور و کبابهای متنوع آن شهرت جهانی دارند.
- موزه موزاییک زئوگما: این موزه یکی از بزرگترین و مهمترین موزههای موزاییک در جهان است. مشهورترین اثر آن، موزاییک «دختر کولی» با نگاه نافذ و مرموزش است که به نماد شهر تبدیل شده است.
شانلیاورفا: شهر پیامبران و نقطه صفر تاریخ
شانلیاورفا، با نام باستانی اِدِسا ، شهری با قدمتی بیش از 11 هزار سال است که به «شهر پیامبران» شهرت دارد و به عنوان زادگاه حضرت ابراهیم (ع) مقدس است.
- جاذبههای کلیدی:
- گوبکلیتپه: این محوطه باستانشناسی که درک ما از تاریخ بشر را دگرگون کرد، به عنوان قدیمیترین معبد جهان شناخته میشود. این سازه که پیش از اختراع کشاورزی ساخته شده، در سال 2018 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
- بالیقلیگول (برکه ماهیها): این مجموعه زیبا و معنوی با داستان نجات حضرت ابراهیم (ع) از آتش نمرود گره خورده است.
تجربیات فرهنگی منحصر به فرد
- غذا و آشپزی ترکی: غذا بخش مهمی از فرهنگ ترکیه است. برای تجربهای بینظیر در این زمینه، سفر به غازیانتپ، شهر خلاق خوراکشناسی یونسکو، را در برنامه خود قرار دهید.
- حمامهای ترکی (Hamam): حمامهای سنتی ترکی تجربهای آرامشبخش و فرصتی برای آشنایی با یکی از قدیمیترین سنتهای اجتماعی این کشور است.
- هنرهای دستی و خرید: بازارهای سنتی ترکیه مملو از صنایع دستی زیبا مانند فرش، گلیم، سرامیکهای رنگارنگ (بهویژه در آوانوس) و ظروف مسی (بهویژه در غازیانتپ) هستند.
نکات کاربردی برای سفر
- بهترین زمان سفر: بهار (آوریل تا ژوئن) و پاییز (سپتامبر تا نوامبر) بهترین زمان برای سفر به شهرهای فرهنگی ترکیه هستند.
- حمل و نقل: ترکیه شبکه حمل و نقل گستردهای شامل پروازهای داخلی، قطارهای سریعالسیر و اتوبوسهای بینشهری مدرن دارد.
- آداب و رسوم: هنگام بازدید از مساجد و اماکن مذهبی، پوشیدن لباس مناسب و رعایت سکوت نشانه احترام است.
خلاصه
ترکیه مقصدی بینظیر برای علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ است که با تنوع تمدنی خود، تجربهای چندلایه و غنی را ارائه میدهد. شهرهای کلیدی مانند استانبول با میراث دوگانه امپراتوریهای بیزانس و عثمانی که در رقابت معماری ایاصوفیه و مسجد آبی نمایان است، تجربهای عمیق از گذار قدرت را به نمایش میگذارد. کاپادوکیا با طبیعت شگفتانگیز حاصل از فورانهای آتشفشانی و شهرهای زیرزمینی که پناهگاه مسیحیان اولیه بوده، در کنار بالنسواری مدرن، شهرت جهانی یافته است. قونیه با فضای معنوی خود که ریشه در دوران پایتختی سلجوقیان و میراث جهانی مولانا دارد، مقصدی عرفانی است. در کنار اینها، منطقه اژه با شهر باستانی افسوس، یکی از بهترین شهرهای رومی حفظ شده در مدیترانه ، و شهر مدرن ازمیر، تلاقی تاریخ و مدرنیته را فراهم میکند. همچنین، شهرهای جنوب شرقی آناتولی پنجرهای منحصر به فرد به سوی روح این کشور میگشایند: ماردین به عنوان موزه روباز همزیستی فرهنگها ، غازیانتپ به عنوان پایتخت جهانی طعم و هنر موزاییک ، و شانلیاورفا با کشف انقلابی گوبکلیتپه که تاریخ بشر را بازنویسی کرده است. برای یک سفر فرهنگی کامل، توصیه میشود علاوه بر بازدید از جاذبههای اصلی، در تجربیات فرهنگی مانند چشیدن طعم غذاهای محلی و شرکت در مراسم آیینی مانند سماع در قونیه نیز شرکت کنید.