سفری لذیذ به دور دنیا با خوشمزه ترین ساندویچ ها - سیکانیوز

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

تاریخچه‌ای جذاب از یک غذای جهانی

ریشه‌های باستانی: از آیین مذهبی تا بشقاب‌های نانی

اگرچه نام "ساندویچ" با جان مونتاگو گره خورده است، ایده قرار دادن مواد غذایی بین دو تکه نان قدمتی بسیار کهن‌تر دارد. یکی از قدیمی‌ترین و مستندترین اشکال اولیه ساندویچ به قرن اول پیش از میلاد و به یک حکیم و رهبر مذهبی یهودی به نام «هیلل بزرگ» (Hillel the Elder) بازمی‌گردد. در مراسم عید پِسَح، هیلل ترکیبی از گوشت بره قربانی شده، گیاهان تلخ (مارور) و مخلوطی شیرین (Charoset) را بین دو تکه نان فطیر به نام «مَتزا» (Matzah) قرار می‌داد. این عمل که امروزه به «ساندویچ هیلل» شهرت دارد، به عنوان اولین ساندویچ ثبت شده در تاریخ شناخته می‌شود و نمادی از رنج و رهایی در سنت یهود بود.

ایده‌های مشابه دیگری نیز در تاریخ وجود داشته است:

• بزم‌آورد در ایران باستان: در دوران ساسانیان، غذایی حاضری به نام «بزم‌آورد» یا «خامیزگ» وجود داشت که شامل گوشت دودی لای نان بود و پادشاهان در هنگام جنگ یا شکار از آن استفاده می‌کردند.
• ترنچر در قرون وسطی: در اروپای قرون وسطی، از تکه‌های ضخیم و بیات نان به نام «ترنچر» (Trencher) به عنوان بشقاب استفاده می‌شد. گوشت و سایر خوراکی‌ها روی این نان‌ها قرار می‌گرفت و در نهایت، نان آغشته به آب غذا خورده می‌شد یا به فقرا داده می‌شد.

نام‌گذاری مدرن: داستان ارل قمارباز

داستان رسمی نام‌گذاری ساندویچ به شکل امروزی به بریتانیای قرن هجدهم و شخصیتی به نام جان مونتاگو، ارل چهارم شهر ساندویچ (John Montagu, 4th Earl of Sandwich) بازمی‌گردد. مونتاگو، یک سیاستمدار و از مقامات بلندپایه نیروی دریایی بریتانیا، به قمار اعتیاد شدیدی داشت. روایت مشهور حاکی از آن است که در حدود سال 1762، مونتاگو در حین یک جلسه بازی طولانی، برای اینکه مجبور به ترک میز نشود، به خدمتکار خود دستور داد تا تکه‌هایی از گوشت را بین دو قطعه نان قرار دهد. این ابداع هوشمندانه به او اجازه می‌داد تا با یک دست بازی کند و با دست دیگر غذایش را بخورد، بدون آنکه انگشتانش چرب شده و کارت‌های بازی را کثیف کند.

این ایده به سرعت در میان دوستان او محبوب شد و آن‌ها نیز شروع به سفارش «غذایی مثل ساندویچ» (the same as Sandwich) کردند. طولی نکشید که این عبارت به «ساندویچ» خلاصه شد و این نام برای همیشه بر روی این غذای راحت و سریع ماندگار شد. البته روایتی جایگزین نیز وجود دارد که مونتاگو به دلیل مشغله کاری زیاد و برای صرفه‌جویی در وقت، غذای خود را به این شکل میل می‌کرده است. صرف نظر از واقعیت، این ابداع به نمادی از سرعت، راحتی و مدرنیته تبدیل شد و به سرعت در سراسر جهان محبوبیت یافت.

آسیا: ترکیبی از طعم‌های جسورانه و سنتی

قاره کهن آسیا، با فرهنگ‌های غذایی غنی و متنوع، ساندویچ‌هایی با طعم‌های جسورانه و فراموش‌نشدنی را به دنیا معرفی کرده است.

• بان می (Banh Mi) - ویتناماین ساندویچ که به یکی از معروف‌ترین غذاهای ساندویچی جهان تبدیل شده، نمادی از تاریخ و فرهنگ ویتنام است. داستان آن با دوران استعمار فرانسه در هندوچین (از سال 1887) آغاز شد، زمانی که فرانسوی‌ها باگت، پاته و کره را به این منطقه معرفی کردند. در ابتدا این یک غذای لوکس بود، اما پس از شکست فرانسه در سال 1954، ویتنامی‌ها این میراث را از آن خود کردند. آن‌ها با افزودن آرد برنج به خمیر، باگت را به نانی سبک‌تر و تردتر تبدیل کرده و با جایگزین کردن مواد گران‌قیمت با ترکیبات محلی مانند گوشت خوک کبابی، پاته جگر، ترشی هویج و ترب سفید (دایکون)، گشنیز تازه و فلفل تند، ساندویچی کاملاً ویتنامی خلق کردند. بان می نمونه‌ای درخشان از تلاقی فرهنگ شرق و غرب و نمادی از غرور ملی است که پس از جنگ ویتنام توسط مهاجران به سراسر جهان معرفی شد.

• کاتسو ساندو (Katsu Sando) - ژاپنکاتسو ساندو شاهکاری از سادگی و دقت در آشپزی ژاپنی است. این ساندویچ از یک کتلت گوشت (معمولاً گوشت خوک یا مرغ) سرخ‌شده و ترد به نام "کاتسو" تشکیل شده که بین دو لایه نان شیر و نرم ژاپنی به نام "شوکوپان" قرار می‌گیرد. سس مخصوص تونکاتسو و گاهی کمی خردل، طعم آن را کامل می‌کند. تضاد بین تردی کتلت و نرمی فوق‌العاده نان، این ساندویچ را به یک تجربه به‌یادماندنی تبدیل کرده است.

• وادا پاو (Vada Pav) - هنداین ساندویچ گیاهی و محبوب که به "برگر بمبئی" نیز شهرت دارد، یکی از اصلی‌ترین غذاهای خیابانی در ایالت ماهاراشترا هند است. وادا پاو شامل یک کوفته سیب‌زمینی تند و سرخ‌شده (وادا) است که داخل یک نان نرم (پاو) قرار گرفته و اغلب با چاتنی‌های مختلف (سس‌های هندی) سرو می‌شود. این ساندویچ ساده، ارزان و بسیار خوشمزه، غذای مورد علاقه میلیون‌ها هندی است.

• روژیامو (Roujiamo) - چین«روژیامو» که به معنای «گوشت در نان» است، یکی از قدیمی‌ترین ساندویچ‌های جهان به شمار می‌رود و خاستگاه آن به استان شاآنشی (Shaanxi) در چین بازمی‌گردد. قدمت آن به قدری است که از آن به عنوان «قدیمی‌ترین همبرگر جهان» یاد می‌شود؛ نان آن به سلسله شین (206-221 پیش از میلاد) و گوشت پخته‌شده آن به سلسله ژو (256-1045 پیش از میلاد) تعلق دارد. قلب این ساندویچ نان مخصوصی به نام «بای جیمو» (Baijimo) است که به طور سنتی در تنورهای سفالی پخته شده و بافتی ترد و جویدنی دارد. گوشت آن (معمولاً گوشت خوک) برای ساعت‌ها در ترکیبی از بیش از 20 نوع ادویه به آرامی پخته شده، سپس ساطوری شده و به همراه کمی از آب گوشت داخل نان داغ قرار می‌گیرد. این ساندویچ نمادی از میراث فرهنگی غنی شمال چین است.

اروپا: اصالت و طعم‌های کلاسیک

اروپا، با تاریخ آشپزی غنی خود، ساندویچ‌هایی کلاسیک و محبوب را به جهان هدیه داده است که در کافه‌ها و رستوران‌های سراسر این قاره یافت می‌شوند.

• کروک موسیو و کروک مادام (Croque Monsieur & Croque Madame) - فرانسهکروک موسیو یک ساندویچ گرم و کلاسیک فرانسوی است که از ژامبون و پنیر (معمولاً پنیر گرویر) تهیه شده و پس از آغشته شدن به سس بشامل، در فر پخته یا سرخ می‌شود تا پنیری و طلایی شود. نام آن به معنی "آقای کرانچی" است. نسخه دیگر این ساندویچ، "کروک مادام" (خانم کرانچی) است که دقیقاً مشابه کروک موسیو است با این تفاوت که یک تخم‌مرغ نیمرو شده روی آن قرار می‌گیرد.

• پانینی (Panini) - ایتالیاپانینی، که در زبان ایتالیایی به معنای «نان‌های کوچک» است (جمع کلمه panino)، یک ساندویچ گرم و فشرده است که شهرت جهانی دارد. اگرچه اشاراتی به آن در کتاب‌های آشپزی قرن شانزدهم وجود دارد، اما محبوبیت مدرن آن در دهه‌های 1970 و 1980 در کافه‌های میلان به نام "paninoteche" آغاز شد. این ساندویچ به عنوان یک ناهار سریع و شیک برای کارمندان و جوانان عرضه شد و به یک پدیده فرهنگی تبدیل گشت. تفاوت اصلی پانینی با ساندویچ معمولی در روش تهیه آن است؛ این ساندویچ همیشه به صورت گرم، فشرده و گریل شده سرو می‌شود. برای تهیه آن، نان‌هایی با بافت محکم مانند چیاباتا یا فوکاچا را با موادی چون ژامبون، پنیر موزارلا و سبزیجات پر کرده و در یک گریل مخصوص پرس می‌کنند. این فرآیند باعث ذوب شدن پنیر و ایجاد بافتی ترد و خطوط گریل زیبا روی نان می‌شود. محبوبیت جهانی آن به دلیل طعم عالی، سرعت آماده‌سازی و تنوع‌پذیری بی‌نهایت آن است.

• فرانسزینیا (Francesinha) - پرتغالاین ساندویچ که اصالت آن به شهر پورتو بازمی‌گردد، یک وعده غذایی کامل و بسیار پرمحتوا است. فرانسزینیا یا "دختر کوچک فرانسوی"، در دهه 1950 توسط یک مهاجر پرتغالی به نام دانیل داوید سیلوا ابداع شد. او با الهام از ساندویچ فرانسوی کروک موسیو، نسخه‌ای پرملات‌تر و متناسب با ذائقه پرتغالی خلق کرد. نام آن ادای احترامی به زنان فرانسوی است که به گفته سیلوا «تند و تیزتر» از زنان پرتغالی آن دوران بودند. این ساندویچ از لایه‌های مختلف گوشت (استیک، ژامبون، سوسیس‌های پرتغالی مانند Linguiça) بین دو تکه نان تشکیل شده و روی آن با پنیر آب‌شده پوشانده می‌شود. اما ویژگی اصلی آن، سس مخصوص گوجه‌فرنگی و آبجوی تندی است که روی کل ساندویچ ریخته می‌شود و طعم آن با افزودنی‌هایی مانند فلفل پیری-پیری و نوشیدنی‌های الکلی (برندی یا ویسکی) عمیق‌تر می‌شود.

• اسموربرود (Smørrebrød) - دانمارکاسموربرود یک ساندویچ روباز دانمارکی است که به طور سنتی برای ناهار صرف می‌شود. این غذا روی یک تکه نان چاودار تیره و کره مالیده شده سرو می‌شود و روی آن با مواد متنوعی مانند شاه‌ماهی، میگو، گوشت رست‌شده، پنیر، تخم‌مرغ و سبزیجات تازه پوشانده می‌شود. اسموربرود نه تنها یک غذا، بلکه یک اثر هنری زیبا و خوشمزه است.

آمریکای شمالی: تنوع و خلاقیت بی‌پایان

قاره آمریکا، به خصوص ایالات متحده، بهشتی برای عاشقان ساندویچ است و برخی از نمادین‌ترین ساندویچ‌های جهان در این منطقه متولد شده‌اند.

• فیلی چیزاستیک (Philly Cheesesteak) - آمریکااین ساندویچ معروف که از شهر فیلادلفیا می‌آید، از تکه‌های نازک استیک گوشت گاو سرخ‌شده و پنیر آب‌شده (معمولاً پنیر پروولون یا چدار) در یک نان ساندویچی بلند تشکیل شده است. پیاز سرخ‌شده نیز یکی از افزودنی‌های محبوب آن است. فیلی چیزاستیک یک غذای خیابانی ساده اما بسیار لذیذ و پرطرفدار است.

• ساندویچ روبن (Reuben Sandwich) - آمریکاروبن یک ساندویچ گریل شده کلاسیک آمریکایی است، اما هویت مبدع آن همچنان موضوع بحث است. دو روایت اصلی برای خاستگاه آن وجود دارد:

  • روایت اوماها: این داستان اختراع ساندویچ را به روبن کولاکوفسکی، یک خواربارفروش یهودی در اوماها، نبراسکا، در حدود سال 1925 نسبت می‌دهد. گفته می‌شود او طی یک بازی پوکر شبانه این ساندویچ را ابداع کرد که بعدها در منوی هتل بلک‌استون قرار گرفت و شهرت ملی یافت.
  • روایت نیویورک: روایت دیگر، آرنولد روبن، مالک یک اغذیه‌فروشی معروف در نیویورک را مبدع آن در سال 1914 می‌داند. با این حال، مواد اولیه نسخه او با نسخه امروزی متفاوت بود.جادوی روبن در توازن طعم‌های متضاد آن است: گوشت کنسروی شور (Corned Beef)، پنیر سوئیسی خامه‌ای، کلم‌ترش اسیدی (Sauerkraut) و سس روسی شیرین که همگی بین دو تکه نان چاودار با طعم خاکی قرار می‌گیرند.

• فرنچ دیپ (French Dip) - آمریکااین ساندویچ کلاسیک آمریکایی، برخلاف نامش، در لس آنجلس متولد شده است. فرنچ دیپ از گوشت گاو برشته و نازک برش خورده در نان فرنچ رول تهیه می‌شود و ویژگی منحصربه‌فرد آن، سرو شدن به همراه یک کاسه کوچک از آب گوشت (au jus) برای فرو بردن ساندویچ در آن است. دو رستوران قدیمی در لس آنجلس ادعای ابداع آن را دارند: Cole's در سال 1908 و Philippe The Original در سال 1918. نام "فرنچ" به نان فرانسوی (French Roll) و "دیپ" به عمل فرو بردن ساندویچ اشاره دارد.

• تورتا (Torta) و سمیتا (Cemita) - مکزیکتورتا یک اصطلاح عمومی برای ساندویچ‌های بزرگ و پرمحتوای مکزیکی است که در نان‌های حجیم و نرمی به نام "بولیو" یا "تلرا" سرو می‌شود. داخل تورتا می‌تواند با مواد بسیار متنوعی از جمله انواع گوشت، لوبیا، آووکادو، گوجه‌فرنگی و فلفل‌های تند پر شود.سمیتا (Cemita) اما گنجینه آشپزی شهر پوئبلا است و با تورتا تفاوت‌های مشخصی دارد. نام آن از نان گرد، کنجدی و غنی از تخم‌مرغ که با آن درست می‌شود، گرفته شده است. این نان بافتی شبیه بریوش دارد. یک سمیتا اصیل علاوه بر گوشت (معمولاً میلانسا) و آووکادو، شامل دو ماده کلیدی است: پنیر اواکساکا (Oaxaca Cheese)، یک پنیر رشته‌ای شبیه موزارلا، و گیاه معطر پاچویلو (Pápalo) که طعمی تند و منحصربه‌فرد، چیزی بین گشنیز و آرگولا دارد و امضای این ساندویچ محسوب می‌شود.

• ساندویچ گوشت دودی مونترال (Montreal Smoked Meat) - کانادااین ساندویچ نمادین شهر مونترال، از مقدار زیادی گوشت دودی مزه‌دار شده تهیه می‌شود که بین دو تکه نان چاودار قرار گرفته و معمولاً با خردل سرو می‌شود. گوشت آن که از سینه گاو تهیه می‌شود، برای روزها در ادویه‌های مختلف خوابانده و سپس دودی و بخارپز می‌شود که نتیجه آن بافتی بسیار نرم و طعمی بی‌نظیر است.

آمریکای جنوبی و کارائیب: طعم‌های گرم و استوایی

در این مناطق، ساندویچ‌ها با مواد اولیه محلی و طعم‌های گرم و پرانرژی تهیه می‌شوند.

• چوریپان (Choripán) - آرژانتینچوریپان، که نامش ترکیبی از کلمات اسپانیایی چوریزو (chorizo) به معنای سوسیس و پان (pan) به معنای نان است، قلب تپنده فرهنگ غذای خیابانی آرژانتین محسوب می‌شود. ریشه این ساندویچ به گائوچوها (گاوچرانان) و سنت باربیکیوهای آرژانتینی به نام "آسادو" بازمی‌گردد. این ساندویچ ارزان و خوشمزه، امروزه در مسابقات فوتبال و تجمعات عمومی بسیار محبوب است. سوسیس چوریزو آبدار پس از گریل شدن، در نان باگت قرار می‌گیرد و جزء جدایی‌ناپذیر آن، سس چیمیچوری است؛ سسی تازه و تند شامل جعفری، سیر و سرکه که چربی سوسیس را متعادل می‌کند.

• ساندویچ کوبایی (Cuban Sandwich) - کوبا/آمریکااین ساندویچ که برخلاف نامش در کوبا ابداع نشده، توسط کارگران کوبایی کارخانه‌های سیگار در فلوریدا در اواخر قرن نوزدهم به شهرت رسید. دو شهر تامپا و میامی بر سر اصالت آن رقابت تاریخی دارند. شواهد تاریخی، تامپا و محله یبور سیتی (Ybor City) را به عنوان زادگاه اصلی آن معرفی می‌کنند. به دلیل حضور مهاجران ایتالیایی در تامپا، نسخه این شهر شامل سالامی جنوآ نیز می‌شود که نسخه میامی فاقد آن است. مواد اصلی آن شامل گوشت خوک رست‌شده، ژامبون، پنیر سوئیسی، خیارشور و خردل است که در نان کوبایی مخصوص قرار گرفته و سپس در دستگاهی به نام «پلانچا» (plancha) فشرده و گریل می‌شود تا ترد و پنیر آن آب شود.

• چیویتو (Chivito) - اروگوئهچیویتو که به عنوان غذای ملی اروگوئه شناخته می‌شود، یک ساندویچ بسیار کامل و حجیم است. این ساندویچ شامل یک برش نازک از استیک گوشت گاو، پنیر موزارلا، ژامبون، بیکن، تخم‌مرغ، کاهو، گوجه‌فرنگی و سس مایونز است که همگی در یک نان بزرگ سرو می‌شوند. نام آن به معنی "بزغاله کوچک" است، اما در ترکیبات آن گوشت بز وجود ندارد.

• آرِپا (Arepa) - ونزوئلا و کلمبیااگرچه آرپا بیشتر یک نان ذرت محسوب می‌شود، اما عملکردی شبیه به ساندویچ دارد. این نان گرد و مسطح که از آرد ذرت تهیه می‌شود، پس از پخت از وسط برش داده شده و با مواد متنوعی مانند پنیر، گوشت، مرغ، آووکادو و لوبیا پر می‌شود. آرپا یک غذای روزمره و بسیار محبوب در کلمبیا و ونزوئلا است.

آفریقا: طعم‌های سخاوتمندانه و فرهنگی

• گتسبی (Gatsby) - آفریقای جنوبیگتسبی بیش از یک ساندویچ، یک پدیده فرهنگی در کیپ تاون است که نماد سخاوت و غذای اشتراکی است. داستان آن در سال 1976 در منطقه آتلون آغاز شد، زمانی که صاحب مغازه‌ای به نام راشاد پاندی برای سیر کردن کارگران گرسنه، یک نان بزرگ را با هر آنچه داشت پر کرد: سیب‌زمینی سرخ‌کرده (slap chips)، سوسیس و ترشی. یکی از کارگران پس از خوردن آن، نام فیلم محبوب آن زمان یعنی گتسبی بزرگ را بر آن نهاد. ویژگی اصلی گتسبی اندازه غول‌پیکر آن است که برای سیر کردن چند نفر طراحی شده و آن را به یک غذای کاملاً اشتراکی و مقرون‌به‌صرفه تبدیل کرده است. سیب‌زمینی سرخ‌کرده یک ماده جدانشدنی در داخل آن است و می‌توان آن را با انواع گوشت‌ها مانند استیک ماسالا، مرغ یا کالاماری نیز پر کرد.

خلاصه

ساندویچ‌ها فراتر از یک وعده غذایی ساده، آینه‌ای از فرهنگ، تاریخ و ذائقه مردمان هر منطقه هستند. از ریشه‌های باستانی آن در آیین‌های مذهبی خاخام هیلل و غذاهای شاهانه ایران باستان گرفته تا نام‌گذاری مدرن آن بر سر میز قمار یک ارل انگلیسی، ساندویچ مسیری طولانی را طی کرده است. امروزه، هر گوشه از جهان نسخه منحصربه‌فرد خود را از این غذای جهانی ارائه می‌دهد. از روژیامو چین که با قدمتی بیش از دو هزار سال به عنوان یکی از قدیمی‌ترین ساندویچ‌های جهان شناخته می‌شود، تا بان می ویتنام که نماد تبدیل یک میراث استعماری به یک افتخار ملی است. از فرانسزینیا پرتغال که با الهام از یک ساندویچ فرانسوی و با سسی بی‌نظیر ابداع شد، تا ساندویچ کوبایی که داستان رقابت فرهنگی دو شهر در فلوریدا را روایت می‌کند. از سمیتا مکزیک که با گیاه پاچویلو هویت می‌یابد تا گتسبی آفریقای جنوبی که نماد سخاوت و اشتراک است، هر ساندویچ داستانی منحصربه‌فرد را روایت می‌کند. این سفر کوتاه به دنیای ساندویچ‌ها نشان می‌دهد که چگونه خلاقیت انسان می‌تواند با استفاده از نان و چند ماده ساده، خوراکی‌هایی خلق کند که در سراسر جهان محبوب و ماندگار شوند.